Повеќејазична научна комуникација во заедница со јазик од мал обем: искуства од списанието „Journal of Special Education and Rehabilitation“
ДОИ:
https://doi.org/10.3889/izvor.2026.3Клучни зборови:
македонски јазик, научно издаваштво, повеќејазичност, академско издаваштво, јазични бариери, отворена наука, научна комуникација, Списание за специјална едукација и рехабилитацијаАпстракт
ПОЗАДИНА: Англискиот јазик стана доминантен јазик во меѓународната научна комуникација. Иако употребата на заеднички јазик го олеснува меѓународното разменување, доминацијата на англискиот јазик може да создаде јазични, економски и професионални бариери за истражувачите чиј мајчин јазик не е англискиот. Во исто време, научната комуникација на националните јазици останува важна за образованието, професионалната пракса, креирањето политики и комуникацијата со општеството. Овој наративен преглед ги дискутира предностите и предизвиците од објавувањето научни истражувања на македонски јазик и го испитува развојот на Journal of Special Education and Rehabilitation (JSER) како студија на случај за транзицијата од објавување на национален јазик кон двојазична и меѓународно ориентирана научна комуникација.
ЦЕЛ: Овој наративен преглед има за цел да ги испита предностите и предизвиците на научното објавување на македонски јазик и да го анализира JSER како студија на случај за тоа како едно мало национално списание може да го балансира јазичниот идентитет, локалната релевантност, научниот квалитет, меѓународната видливост и одржливоста.
МЕТОДИ: Беше спроведен наративен преглед на литературата што се занимава со изборот на јазик во научната комуникација, јазичната нееднаквост во академското објавување, повеќејазичноста, отворената наука и пристапноста до научното знаење. Дополнително, беше спроведена историска и документарна анализа на развојот на JSER користејќи информации презентирани во документираната презентација на авторот и јавно достапните информации од списанието и библиографските информации. Анализата се фокусираше на промените во јазикот на публикацијата, рецензијата од колеги, уредничката структура, индексирањето, пристапноста и интернационализацијата. Анализата е ограничена од нејзиниот наративен дизајн и потпирањето на документарни извори во врска со историскиот развој на JSER.
РЕЗУЛТАТИ: Искуството со JSER ја илустрира сложената врска помеѓу објавувањето на националниот јазик и меѓународната видливост. Во својот ран период, списанието објавуваше целосни статии претежно на македонски јазик, со англиски апстракти. Последователно, усвои двојазично македонско-англиско објавување, рецензија од колеги, меѓународно уредувачко учество, онлајн објавување и пошироко индексирање. Овој модел ја зголеми меѓународната пристапност, но исто така генерираше значителни финансиски и организациски трошоци поврзани со превод, јазично уредување, печатење и информатичка технологија. Искуството дополнително покажува дека напуштањето на националниот јазик не е единствената стратегија за интернационализација. Двојазичното објавување, апстрактите на англиски јазик, повеќејазичните метаподатоци, професионалниот превод, отворениот пристап и меѓународното индексирање можат да обезбедат алтернативни механизми за комбинирање на локалната релевантност со меѓународната видливост.
ЗАКЛУЧОЦИ: Научното објавување на македонски јазик останува важно за зачувување на јазичната разновидност, зајакнување на националната научна терминологија, поддршка на образованието и професионалната пракса и подобрување на пристапот до знаење за заедниците што зборуваат македонски јазик. Сепак, самото објавување на национален јазик може да ја ограничи меѓународната можност за огласност со современите принципи на отворена наука, кои експлицитно ја поттикнуваат повеќејазичноста и библиоразновидноста.
Превземања
Референци
1. Swales JM. English as the International Language of Research. RELC J. 1985;16(1):1-17. doi:10.1177/003368828501600101.
2. Ferguson G, Pérez-Llantada C, Plo R. English as an international language of scientific publication: a study of attitudes. World Englishes. 2011;30(1):41-59. doi:10.1111/j.1467-971X.2010.01656.x.
3. Amano T, Ramírez-Castañeda V, Berdejo-Espinola V, Borokini I, Chowdhury S, Golivets M, et al. The manifold costs of being a non-native English speaker in science. PLoS Biol. 2023;21(7). doi:10.1371/journal.pbio.3002184.
4. Drubin DG, Kellogg DR. English as the universal language of science: opportunities and challenges. Mol Biol Cell. 2012;23(8):1399. doi:10.1091/mbc.E12-02-0108.
5. UNESCO. Recommendation on Open Science. Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization; 2021.
6. Mauranen A, Pérez-Llantada C, Swales JM. Academic Englishes: a lingua franca approach. In: Hyland K, Shaw P, editors. The Routledge Handbook of English for Academic Purposes. London: Routledge; 2016. p. 44-56.
7. Guardiano C, Favilla ME, Calaresu E. Stereotypes about English as the language of science. AILA Rev. 2007;20:28-52. doi:10.1075/aila.20.05gua.
8. Manzini DN. Science communication in multiple languages is critical to its effectiveness. Front Commun. 2020;5:31. doi:10.3389/fcomm.2020.00031.
9. Lu C, Bu Y, Wang J, Ding Y, Torvik VI, Schnaars C, et al. Examining scientific writing styles from the perspective of linguistic complexity. Scientometrics. 2019;118:1011-1031.
10. Montgomery S. Does Science Need a Global Language? English and the Future of Research. Chicago: University of Chicago Press; 2013.
11. Tardy C. The role of English in scientific communication: lingua franca or Tyrannosaurus rex? J English Acad Purposes. 2004;3(3):247-269.
12. Ramírez-Castañeda V. Disadvantages in preparing and publishing scientific papers caused by the dominance of the English language in science: the case of Colombian researchers in biological sciences. PLoS One. 2020;15(9). doi:10.1371/journal.pone.0238372.
13. Ebrahimi A, Church K. Since the scientific literature is multilingual, our models should be too. arXiv. 2024. doi:10.48550/arXiv.2403.18251.
14. Pradier C, Céspedes L, Larivière V. A smack of all neighbouring languages: how multilingual is scholarly communication? arXiv. 2025. doi:10.48550/arXiv.2504.21100.
15. Helsinki Initiative on Multilingualism in Scholarly Communication. Helsinki Initiative on Multilingualism in Scholarly Communication [Internet]. Helsinki; 2019 [cited 2026 Aug 7]. Available from: https://www.helsinki-initiative.org/
16. Trajkovski V. Advantages and challenges of using the Macedonian language in scientific journals through the example of "Journal of Special Education and Rehabilitation“. European Association of Science Editors. Macedonian language in scientific journals (EASE North Macedonia webinar) [Internet]. YouTube; 2024 [cited 2026 Aug 8]. Available from: https://youtu.be/PBUeCqN2K3c
Преземања
Објавено
Издание
Секција
Категории
Дозвола
Авторско право(c) 2026 Владимир Трајковски (Author)
Овој труд е лиценциран под Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
